Allahın Yüce Adıyla..

Sual: Farzların içinde veya dışında yapılan sünnetlerin, kılınan nafile namazların hikmeti nedir ? Allah’ın emri (farz) Allah’ın rızasını kazanmaya yetmiyor mu?

Rahman ve Rahîm olan Allah’ın adıyla

Öncelikle sebep ve hikmet.. birbirinden farklı iki olgu olduğunu bilmek gerekir.

İfa edilen sünnetlerin sebebi nedir” diye sorulsaydı cevap şöyle olurdu: Çünkü Peygamber Efendimiz (salat ve selam olsun) bunları bizzat yapmış veya yapılmasını tavsiye etmiş. Sebep budur derdik.

Ve yine sebep Allah’ın ayetleri

“Ey müminler Allah’a ve resulullah’a itaat edin”

“Rasulullah’da sizin için güzel bir örneklik vardır”

“Rasulullah’a itaat edenler ancak Allah itaat etmiş olur”

“Kim peygambere karşı gelir ve müminlerin yolundan başka bir yol tutarsa onu gittiği yöne iteleriz sonra cehenneme yaslarız” ve benzeri Ayetlerin gereğidir. 

Sebep konusu böyle.

Ancak soruda geçtiği üzere işin hikmet’ine gelince.

Burada hikmet, fayda maslahat demek. Doğrusu ilahi emir ve yasakların fayda yönü Allah ve Rasulü tarafından açıklanmadığı sürece bizler net ve kesin olarak bilemeyiz.

Allah’ın Rasulüne farzların dışında da ittiba etmenin bazı faydaları evet Kur’an-ı Kerim’de açıklanmıştır. 

“Peygamberim de ki eğer Allah’ı seviyorsanız bana tabi olun ki Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın.”

Maide 31. ayeti kerimesinde iki fayda açıklandı Allah resulüne ittiba etmek yani sünnetleri ifa etmek Allah tarafından sevilmeye ve günahların affedilmesine sebep olacaktır. 

Diğer bir hikmeti 

Hz Ayşe annemiz Bir gece Peygamber Efendimizin ibadetle bu kadar yorulmasına acımış “Neden kendine bu kadar eziyet ediyorsun ? Allah senin gelmiş geçmiş günahlarını affetmedi mi? sana bu kadar büyük dereceler vaat etmedi mi?” diye sorunca Peygamber Efendimiz “Şu halde ben çok şükreden bir kul olmayayım mı ey Ayşe” demesinden anlıyoruz ki sünnetleri yerine getirmek Allah’a iyi bir kul olmak, nimetlere karşı gereğince teşekkür etmiş olmanın gereği.

Bunun dışında İslam alimleri farzlara ilaveten yapılan sünnetlerin hikmetini şöyle açıkladılar

“Sünnet farzı bütünleyen unsurdur”

Mesela abdestte farz olan 4 uzvun üzerine yapılanlar o 4 uzvu yıkamış olmanın “mükemmel” şeklidir.

Abdeste başlamadan önce elleri yıkamak sünnet ? Nedir faydası ? Farz olan yıkamaları temiz elle yapmak. Fayda farza dönük yani Allah’ın emrine.

Yüzü yıkamaya ilaveten ağza ve buruna su çekmek sünnet, nedir faydası ? Ağız ve burun yüzün birer parçası olduğu için yüzü “mükemmel” bir şekilde yıkamış olmak.

Abdest azalarını birer kere yıkamak farz, bunları 2. ve 3. defa (sünnet olarak) yıkanması O bir kere olan farzı eksiksiz yerine getirmek için. Hakeza..

Namaz üzerinden konuyu açıklarsak: Sabah namazının 2 rekat farzı öncesinde 2 rekat sünnet kılmanın nedir faydası? Uykudan kalkmış kalbi ibadete ısındırmak, Allah’ın huzuruna alıştırmak ve bu sayede farz’a tam bir yöneliş ve huşu ile durmak.

Aynı durum diğer bütün sünnetler için de geçerli.

Diğer bir hikmet

Bütün bunlara ilaveten kulun nafile ibadetleri yani sünnetler ahirette farzlarda oluşmuş muhtemel eksik ve kusurların telafi edilmesine, arta kalanların da kişinin derecesinin yükselmesine sebep olacaktır.

Nitekim bu durumu Peygamber Efendimiz haber vermiş “Kul namaz hesabından sorguya çekildiğinde Yüce Allah meleklere diyecek “kulumun farzlardan eksiklerini kıldığı nafilelerle tamamlayınız..”

Nafile oruç tutmanın hikmeti

Ramazan orucu üzerinde tuttuğumuz 6 gün Şevval orucu da öyledir Ramazan orucundaki muhtemel eksikleri tamamlamak, yamamak için. Artan olursa fazladan sevap elbette.

Farz olan zekatın üzerine verilen sadakalar da böyledir.

Farz olan Haccın üzerine yapılan umreler de keza böyledir. 

O yüzden fıkıh alimleri sünneti “farzı bütünleyen” diye tanımlamışlardır.

السنة، ماتتم به الفرائض

Son bir örnek olarak: Ruku yapmak farz. Nedir bunun sınırı?  Bir lahza belden eğilmiş olmak. Buna ilaveten sırtın düz olması, 3 kere Sübhane rabbiyel azim” demek, bacakların ve kolların düz ve gergin olması ise sünnet. Bütün bu sünnetler o farzı bütünlemekte, ruku görevinin eksiksiz tam olarak yerine gelmesine sebep olmaktadır.

Hadis’i Kutsi: Kulum bana farzlarla yaklaştığı gibi hiçbir şeyle yaklaşamaz ve kulum bana nafilelerle, sünnetlerle yaklaşmaya devam eder.. Bana o kadar yakınlaşır ki artık ben onun gören gözü, işiten kulağı, tutan eli, yürüyen ayağı olurum..” 

Allah muvaffak eyle

isa Erdoğan