Soru: Hocam yıllarca kimsesiz köylerde hocalık yaptık. Oralarda vaaz etme sıkıntısı yoktu. Ama şimdi kalabalık bir camiye tayin oldum, insanlar hocanın ağızına bakıyor. Vaaza nasıl hazırlanayım nelere dikkat edelim, ne tavsiye edersiniz. Siz nasıl yapıyorsunuz ?
.
CEVAP:
Allah’ın yüce adıyla..
Biz şöyle yapıyoruz: Hafta boyu talebelerle tefsir dersi yapıyoruz. Okunan ayetlerden bir kaçını seçiyorum, onların tefsirlerine ayrıca bakıyorum. Bir de uygun bir iki hadis-i şerif, Sahabe kıssası, sebeb-i nüzul.. Bunlar zaten okuduğum tefsirlerde olmuş bulunuyor. Bunun ötesinde Mevla ne verdiyse. Devamlı ilimle, kitapla meşgul olduğumuz için ne anlatacağız diye bir sıkıntı bu anlamda çekmiyoruz. Geriye sadece nasıl anlatacağımız” kalıyor. Yani kafamda bir vaaz krokisi oluşturuyorum. giriş gelişme sonuç gibi
Aslında benim bu konudaki tavsiyem “sende ne varsa onu ver.” Bu konuya sonra gireceğiz
Hangi tefsirlere bakıyorum: Taberi, ibn-i Kesir, Nesefi, Razi, bazen Ruh-ul Beyan tefsirlerine bakıyorum(*).
Bunlara ilaveten sana tavsiyem:
1. Vaaz planı hazırla. Vaazın ana konusu olsun. Bu konuyu destekleyen “Ayet, hadis, kıssa, ulema sözü, dini hüküm..” bunları alt alta yaz, önünde hazır dursun. Konuşurken her birini konuya bağla, konuyu vaaz esnasında sık sık dile getir
2) Senin tarzına, meşrebine uygun bir vaaz hocası seç, onun bir vaazını hafta içinde dinle. Bu tarzını geliştirecektir.
3) Mahmud Efendi Hz gibi bir Allah dostunun Sohbetler kitabından bir sohbet seç, onu hafta boyu oku. Bu sana dert istikamet ve maneviyat katacak.
4) Mahmud Efendi Hz’nin şu tembihini unutma “Vaaz etmek Kuran’a kırık mana vermek değildir, vaaz etmek Kuran’ı kalbe indirip oradan çıkarıp vermektir”
Yani anlatacağımız ayetlerle, vaaz ettiğimiz konu ile evvela bir gönül bağı kurmalıyız. O bizim derdimiz olmalı. Kalbe indirmekten” kasıt budur. Bir şey kalbe bu şekilde iner, dert haline gelirse o konuşma kalpten çıkar ve muhatapların kalbine ulaşır. Dilden çıkan ise dile ulaşır sadece kulağa çarpar..
5) Cemaati her zaman “Bilmeyen cahil çocuk” gibi göreceksin, çoğu öyledir nitekim. Yani bir çocuğun anlayacağı kadar basitleştirerek konuşmalı. Ve “bunlar herşeyi biliyorlar” evhamının baskısından kurtulursun.
6) Bazen kürsüye çıkmayı “arkadaşlarla hasbihal etmeye çıktım, dertleşmeye çıktım” diye göreceksin..
7) Benim vaazımı beğendiler/beğenmediler” konularını hiç düşünme “Ben Allah’ın kelamını, Peygamberimin hadislerini, İslam’ın hükümlerini tebliğ ettim, görevim budur” diyeceksin.
8) Vaazdan sonra vaaz ile alakalı “geri dönüş” beklentisi içinde olma. Kimseden “hocam vaaz çok iyiydi” gibi sözler bekleme. Eğer duyarsan içinden Allah’a yönel hamd et ve istiğfar et. Çünkü bu tür laflar o an hoşuna gitse de ileride niyetini bozar. Seni eleştirenlere kulağını aç, gerçek bir hataysa düzeltmeye bak. Hata değilse “hee” de geç
9) Her bir vaaz içerisinde “Ayet Hadis Kıssa” yanında insanlara yapacakları bir “amel tavsiyesi” bulunsun. Yani Salih bir ameli faziletini anlatarak tavsiye etmeye her zaman çalış. Fıkıhtan bir hüküm mutlaka söylemeye çalış. Yani vaazın somut bir karşılığı olsun. Vaazdan çıkan kişi ne yapması gerektiğini bilsin.
10) Gece namazına, nafile ibadetlere, zikir dua ve günlük virdlerine dikkat et. İçin maneviyatla dolup taşarsa mutlaka bunu boşaltacak birilerini arayacaksın. İşte vaaz budur.
11) Vaazlarını mutlaka kayda al ve kendini dinle. hatalarını düzeltir kendini geliştirirsin. Olası şikayette “ben öyle demedim” demeye elinde delil olur.
ilgili yazıyı oku : >> İki Türlü Vaaz Yöntemi <<
VAAZDA ŞUNLARA DİKKAT ET
1) Vaaza mutlaka “Besmele, hamdele, salevat..” ile başla. Cemaate salevat çektir..
2) Vaaza hazırlanmaya bir hafta öncesinden başla. En geç pazartesi günü cuma vaazının konusu ve ayetleri belli olsun. 5 gün boyunca hem ilgili malumat devişirir hem de kafanda bir kroki hazırlamış olursun.
3) Monoton, tekedüz bir ses tonuyla değil, bazen alçalan bazen yükselen, heyecan dolu bir ses tonu kullan
4) Kelime telaffuzların düzgün olsun. Diksiyona dikkat et.
5) Yöresel şive kullanmamaya çalış. İstanbul Türkçesiyle konuş
6) Cümlelerin düzgün, dilbilgisine uygun olsun. Fiil fail mef’ul (özne yüklem tümleç) belli olsun.
7) Kısa cümleler kur.
8) Önemli cümleleri tekrar et, cemaatin aklında kalanlar bu olabilir.
9) Sonradan gelenler için son dakikalarda vaazın özetini 3 beş cümle şeklinde geç. Özeti önceden kağıda yazarsan iyi olur.
10) Yapabilirsen vaaz konularını yıllık planla. Tekrardan ve bazı önemli konuları atlamaktan seni korur
11) Usta hatipleri taklit etmekten ar etme. Taklit tahkikin kapısıdır
12) Bir zümreyi, belirli bir kişiyi hedef almaktan/göstermekten sakın. “kişi, cemaat, fırka” odaklı değil, “konu fikir dava” odaklı konuş. Buna dikkat edersen başın ağrımaz.
13) Aç olarak konuşmayı tercih et. Vaazdan önce nutuk himmetini -gereksiz konuşmalar yaparak- söndürme. Kürsüye çıkmadan sıcak bir cay iç
14) Kürsü emanettir “her hatip mutlaka bu milleti neden meşgul ettin” diye sorgulanacak, unutma.
Allah muvaffak eylesin.
isa erdoğan, 23.12.2021 istanbul
—————–
(*) Tefsir için telefona indirdiğim (الباحث القرٱني) programını kullanıyorum.
2 Yorum
Selamün Aleyküm Hocam şu duanın Türkçesini sizden rica edebilir miyim? Euzübillahimineşeytanirracim Bismillahirrahmanirrahim
Elhamdülillahi vahdeh vessalatu vesselamu ala nebiyyin la nebiyye ba’deh ve ala alihi ve sahbihillezine vafu ahdeh ammâ bad
Euzübillahimineşeytanirracim
> racim olan şeytandan ALlaha sığınırım
Bismillahirrahmanirrahim
> Rahman Rahim olan ALlahın ismiyle başlıyorum
Elhamdülillahi vahdeh
> Hamd ve şükür tek olan ALlahadır
vessalatu vesselamu ala nebiyyin la nebiyye ba’deh
> salat ve selam kendisinden sonra peygamber olmayan Nevbimiz üzerine olsun
ve ala alihi ve sahbihillezine vafu ahdeh
> ve Ona verdikleri sözde vefa gösteren aile ve ashabı üzerine olsun
ammâ bad
> bundan sonra..