Allahın yüce adıyla..
Medrese ders yapılan yer demektir. Literatürde Medrese icazetli hocalar eliyle Kuran ilimlerinin okutulup tahsil edildiği ilim merkezidir.
Kuran ilimleri iki sınıftır, alet ilimleri ve âlî ilimler (علوم آلية و علوم عالية) Alet ilimleri araçtır. Lisan-ı Arab ve muteallikatı ile mantık münazara vb. Âlî ilimler ise maksattır. Tefsir Hadis Akaid Fıkıh Tasavvuf (ahlak) ile bunların usülleri gibi.
İsmailağa, İcazetname örneği
İcazetnâme
Icazet, cevazdan gelir izin demektir. Yetkin bir İslam alimi yetiştirip mezun ettiği talebesine, o ilmi öğretme ve yayma izni vermesine icazet denir. Ancak kendisi de bu izni üstadından almış olmalıdır. Öyle ki o üstadlar kesintisiz bir şekilde Resulullah’a kadar ekli olmalı.
Talebe-hoca ilişkisiyle birbirine bu şekilde ekli olmaya silsile denir.
Medreseyi ilahiyattan ayıran temel özellik bu silsile ve icazet kavramıdır.
Ilmin kaynağı Allahtır ve Allah’tan ilk ilim ve icazet alan sevgili Peygamberidir. Peygamber aleyhisselam Allahın ilmini bu icazetle Sahabeye aktarmış, Sahabeler de Tabiine aktararak ilimde silsile ve icazet kültürü meydana gelmiştir.
Allah Teala, Rasulüne “Ey Peygamber, Rabbinden sana indirilen Kuranı insanlara tebliğ et” emrini vermekle ilk icazeti de vermiş oldu. Çünkü emir elbette izni kapsar.
Allah Rasulü ise bu ilmî sorumluluğu Sahabeye yüklemekle onlara bir nevi icazet vermiş, Sahabe ise bu sorumluluğu Tabiine yükleyerek onlara hükmen icazet vermiş oldular.
“Velev ki bir ayet de olsa benden tebliğ ediniz” “Burada bulunanlar bulunmayanlara bu sözlerimi ulaştırsın” Buhari
Sonra ilim alışverişi kurumsallaştı. Medreseler kuruldu camilerde ilim halkaları tertip edildi ve kimlerin kimden ilim aldığı daha da belirginleşti. Ve icazet/silsilenin halkaları netleşti ve nihayet icazet mefhumu kavramsallaştı.
Talebeyi mezun etmek, ilim halkası kurmasına izin vermek “sözlü icazet” oldu. Ve zamanla bu icazet verme işi yazılı belge vermek şeklinde bir gereklilik hâlini aldı.
İLMİ SİLSİLE ve Diploma
İcazet sistematiğinde silsile, o icazeti meşru ve geçerli kılacak en önemli husustur ve icazetin şartıdır. Yani icazeti olmayan başkasına icazet veremez. Silsile faktörü icazeti diplomadan ayıran en önemli husustur. Diplomayı kurum verir, icazeti ise özel kişi; Alimin kendisi verir. Diploma batıya ait, icazetnâme ise Şarka, İslama aittir.
İcazette silsile zorunluluğu Allah ve Rasulünden gelen safî bilgiyi korumak içindir. “Allahın Dini hakkında konuşup yazacak kişiler yalnız yetkin alimlerden olsunlar, araya bir fasık karışıp fikirleri bulandırmasın, Allahın Dinini bozmasın” içindir. Çünkü fasığın getirdiği habere itibar edilmez ki vereceği ilme itibar olsun !
“Bu ilim bizzat dindir. Şu halde dininizi kimden aldığınıza dikkat edin” hadisi “silsile ve icazetname” sistematiğinin gerekçesi gibidir.
O yüzden hadis ravileri, rivayet ettikleri hadisin sahih olabilmesi için Rasulullaha kadar birbirine ekli kesintisiz bir rivayet silsilesine (muttasıl senete) sahip olmak zorundadır..
O yüzden İslam Alimleri biyografilerinde mutlaka hocaları ile zikredilirler, kimden ilim icazet aldıkları açıkça belirtilir.
O yüzden Hasan-ı Basrî Ra eski öğrencisi Vasıl b. Ata için “o bizden koptu, ayrıldı” (إعتزل عنا) diyerek icazetini iptal etmiştir.
Burada şuna dikkat çekmek isteriz:
Allahtan gelen Dini Bilginin aktarılması emrine bakıldığında gerek Kuran aytlerinde ve gerek hadisi şeriflerde geçen ifade “tebliğ” dir. “Belliğ, belliğu anni, liyübelliğ..” Yani ulaştırmak. Evet Rasulullaha “tebyin” açıklama görevi de verilmiştir ancak bilginin ulaştırlmasında asıl yöntem ve bizden istenen onu “tebliğ” etmek yani dini bilgiyi Allah ve Rasulünden aldığımız gibi, safiane bir şekilde, üzerine eklemeden çıkarmadan değiştirmeden ulaştırmaktır. Silsile ve İcazetname sistematiğinin kuruluş gayesi de budur. O Yüzden sağlam bilginin adresi, icazetli hocaların eğitim merkezi “Medrese’dir“
“Kimse diploma almakla iftihar etmesin, İcazetname almakla iftihar edin” İmam Mahmud Efendi RdA
isa erdoğan
24.09.2019
Yorum Yapılmamış