Bismillahirrahmanirrahim
Alevilik hakkında net ve kesin tanılar tarifler yapmak esasında güçtür. Çünkü Aleviliğin yazılı net bir öğretisi yok. Yeni yeni yazılanlar üzerinde de Alevilerin bir ittifakı yok. Alevilik yöreden yöreye değişen bir kültürel oluşum mahiyetinde. Türkiye Diyanet kurumu İlahiyat akademisyenleri Aleviliği konumlandırmada yaptıkları çalışmada “Aleviliğin İslam dışı farklı bir din olmadığına” hükmettiler. Artık İslam içinde bir mezhep midir, yoksa tarikat benzeri bir oluşum mudur durumunu tespit etmek gerekiyordu. bağımsız mezhep olabilmesi için inanç veya amel boyutunda müstakil derli toplu bir söylemi olması gerekirdi ki yok ! Geriye bir tarikat olması durumu kalıyor ki ilim dünyası da Aleviliğin ancak bir tarikat olacağına karar verdiler.
Alevi, kelime olarak Hz Ali’ye mensup olan, Ali taraftarı demektir. Hz Aliyi sevenler manasına gelebilir
Alevi, Hz Ali ve 12 imam sevgisini merkeze koyan, Sünni ve şii olmayan, cami yerine cemevinde toplanan, namaz kılma yerine semah’a katılan, ramazan orucu yerine aşure orucu ve 12 imam orucuna inanan, Hac ve zekatı kendine zorunlu göremeyen, Hıristiyanlık-Şamanizm etkilerini barındıran İslami kültürün bir parçası olan kişi

Alevi Müslüman mıdır ?
Ben müslümanım diyen kimseye “hayır değilsin” deme hakkımız olamaz. Lakin İslam inancının 6 esası ve İslam’ın 5 ameli şartı var. Bunlara iman eden ve şartları kabul eden kişi Müslümandır. Ama İslam’da namaz yoktur! Namazı sünniler uydurdu! Ramazan orucu yoktur! Beytullah’ı haccetmek yoktur! Kırkta bir zekat yoktur!” şeklinde iman ve İslam şartlarından birini reddeden, Müslüman olamaz.
İmanın şartları Allah’a inanmak, Onun meleklerine, kitaplarına, peygamberlerine, ahiret gününe, kaza ve kaderin Allah’tan olduğuna inanmaktır.
İslam’ın şartları Allah’tan başka ilah olmadığına ve Hz Muhammed Allah’ın kulu ve peygamber olduğuna kap ile tasdik dili ile şahitlik yapmak, günde 5 vakit namaz kılmak, her sene Ramazan ayında oruç tutmak, malın kırkta birini her yıl zekat vermek, ömürde bir defa Kâbe’yi haccetmek
Alevilikten vazgeçip Ehli Sünnet saflarına dönmüş bir hocaya “aleviler müslüman mıdır?” diye sorduğumda epey tereddüt etti, evet tabi ki müslümandırlar diyemedi
Alevi Kaynaklarında Alevi İnancı (Alevi-Bektaşi İnancının Esasları Kitabı)
“..Alevilikte Kuran’da geçen şekilsel emirlere vs. uyulmaz. Kuranı kerimi Aleviler, Hz. Muhammed’in ölümünden sonrada katmalarla oluşturulan bir kitap olarak kabul ederler. Ayrıca bugün piyasada olan resmi Kuranların orijinal ve tam olmadığına inanılır. Kuranın Hz. Muhammed’in ölümünden 20 yıl sonra halife Osman tarafından toplatılıp yazıldığı, orijinal el yazmaların ve ondan sonra yapılan kopyaların birkaç defa yakıldığı bilinmektedir..” Sayfa 25
“..Zaman içerisinde Alevilik gelişerek İslam’dan çok farklı bir inanç kurum ve kuralları ortaya çıkarmıştır. Bugün İslam’da varolan 5 şart ve inanç pratikleri Alevilikte yoktur. Alevilikte olan inanç pratikleri Cem vs. İslam’da yoktur. Alevilik sembolik olarak İslam’dan bazı isim ve terimleri almış, Ehlibeyt sevgisi, Hz. Ali ve İmam Hüseyin davasına sahip çıkmıştır, fakat ne onların, nede İslam’ın şeriat kurallarına uymamıştır..” Sayfa 26
“..Alevi-Bektaşi inancının kökenleri (kaynakları) hakkındaki tezler: 1. Şiilik tezi, 2. Şamanizm tezi, 3. Eski Ortadoğu ve Anadolu kültürleri tezi, 4. Senkretist (Sentez) tezi olarak dört ana gruba ayırmakta. Yani genel olarak yazılı kaynaklarda Anadolu’da yaşayan Alevi kitlelerin
inançlarının ya Sünni-Şii ayrılığına dayandığı; veya eski Türklerin inançlarına veya Şamanizm’e dayandığı; veya eski Ortadoğu ve Anadolu inançlarına dayandığı ifade edilmektedir. Bazı çalışmalarda ise bunların hepsinin etkili olduğunu düşünen sentez tezini savunulmaktadır. Anadolu’da Alevilik konusunun açıklanmasında sentez görüşlerin daha geçerli olduğu görülmektedir..” Sayfa 26

Bu kitap DABF’ın Danimarka hükümetinden Alevilik bağımsız bir İnançtır başvurusu üzerine bunu delillendirmek için Feramuz Acar başkanlığında DABF’nin oluşturduğu bir kurul tarafından, Alevi araştırmacı yazar Dr. Ali Yaman ve Hüseyin Gazi Metin, Hasan Kılavuz, Erdoğan Arslan, gibi dedelerin, ayrıca üyelerimizin katkı ve görüşlerine başvurularak hazırlanmıştır. İnanç başvurumuz ayrıca Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu dedeler kurulu, ve ayrıca DABF ve üye derneklerin genel kurullarında onaylanarak, yetkili makamlara verilmiştir.
Aleviliği İslam’dan ayrı bir din ve bağımsız inanç olarak resmen kabul eden ülkeler
Danimarka 2007, İsviçre 2012, İngiltere 2015, Almanya 2020, Avusturya 2022, yılarında alevi stk ların talebi ve müracaatı sonucunda aleviliği islamdan ayrı bir din ve bağımısz bir inanç olarak kabul ettiler
Aleviliği İslam öncesine dayandıranlar?
Aleviliğin kökenini tespit için yapılan araştırmaların birinde pratik alevilikte görülen birtakım şaman inanç ve ritüeller üzerine aleviliği büsbütün islamdan koparıp şamanizme mal etmek isteyen olmuştur. Bizim düşüncemiz bu yaklaşımın alevi vatandaşlarımızı türkiye toplumundan ayırıp ayrılık ve kargaşa çıkarmak isteyen bazı mihrakların bir misyonundan ibaret. Türkiye’de bazı ilah tanımaz, seküler ve ateist kişiler Türkiye Halkı içerinde sosyal statü elde edebilmek için kendilerini Alevi diye tanımlamışlar Alevilik içerisinde gizlenerek yer edinmeye çalışmışlardır. Bunlar Aleviliği İslam öncesine dayandırmak isterler! “Alevi” peygamberimizin damadı, İslam’ın 4. halifesi Hz Ali’ye mensup olanlar” demek olduğuna göre İslam öncesi Alevilik iddiası garazlı, tutarsız bir iddiadan ibarettir
Alevilik kaç çeşittir?
Temelde alevilik 3 çeşittir; mutedil Alevilik, karma Alevilik, sapkın alevilik.
Mutedil Alevilik; İslam inancı sairesinde İslam’ın helal ve haramlarını, namazı orucu kabul eden, Müslümanlık içinde bir tarikat konumunda olan alevilik, Hacı Bektaşı Veli’yi, Ahmed Yesevi’yi kendilerine önder ve örnek alanlar
Karma Alevilik; Hak İslami unsurları barındırmakla beraber islam’a aykırı bazı inanç ve eylemleri de taşıyan alevilik
Sapkın alevilik; Hz Ali ilahtır veya Cebrail yanlış etti aslında Hz Aliye gelmeliydi” türünden küfür ve şirk içerikli inanışları olan alevilik, veya tanrı-alem bir bütündür, Hak-Muhammed-Ali üçlemesi tanrıdır!” diye inanan kişiler bu sınıfa girer
Alevilikte İSLAM izleri
ALLAH inancı, Hz Muhammed hak peygamber, Hz Ali Peygamberin damadı ve halifesi, Ahiret hayatı cennet cehennem vardır haktır.. Kuran Allahın hak kitabı, Şeriat Tarikat Marifet Hakikat 4 kapıdır.
Alevilikte İSLAM’A Aykırı olan görüşler
Tanrı ile kainat bir bütündür, Tanrı Hak-muhammed-ali üçlemesidir, Kuran bozulmuş ve eksiktir, cami Allahın evi değil gidilmez, Cemevi kutsal ibadet mekanı, Kuranda geçen salat Sünnilerin kıldığı namaz değil.. Namaz yerine semah dönmelidir, kadın erkek eşittir birlikte cema olmalıdır, tesettür gereksizdir kadınlar dekolteli olabilir, Kabeye hacca gitmek gereksizdir kusal ev insanın gönlüdür, zekat vermek gereksizdir!
Alevilerin Türkiye Hükümetinden Talepleri
Alevilik islam’dan ayrı bir inanç olarak kabul edilsin
Okullarda zorunlu din (islam) dersi kaldırılsın
Diyanet kurumu kapatılsın, alevilerin vergileriyle imamlara maaş verilmesin
Alevilerin olduğu köylerdeki camiler yıkılsın
Cemevleri ibadethane olarak kabul edilsin ve Dedenin (alevi din adamı) maaşını devlet versin
…
Türkiye Aleviliğinin Akibeti ?
Laik Cumhuriyetin kuruluşu ile beraber Türkiye’de tarikat ve tekkelerin kapatılması diğer tarikatlar gibi Aleviliği de yer altına inmeye gizlenmeye sevk etmiş ve bu şekilde resmi kurumsal kimliğini kaybetmiş alevilik bir nevi sahipsiz başı boş kalarak, Hacı Bektaşın 4 kapı 40 makam öğretisinden uzaklaşarak bilgisiz kişilerin güdümüne girmiştir. Hz Ali, Hz Hasan Hz Hüseyin ve diğer ulu imamların inancına, yaşantısına taban tabana zıt birtakım hurafelerin pençesine düşmüş Türkiye aleviliğinin gerisinde devlet koruma ve kontrolünü kaybetmiş olmaları ve aleviliği kasıtlı olarak istismar eden odakların manipülesine açık hale gelmiş olmaları yatmaktadır.
Alevilik inanç ve prensipleri diye sunulan şeylerin ne Kurandan ne Peygamberin ve Ehli Beytinin yaşantısından hiç bir delile sahip olmayışı Türkiye Aleviliğinin ne denli dezenformasyona uğradığının açık göstergesidir
Alevilik ile batınilik arasındaki ilişki
Batınilik Kurandaki ayetlerin görülen tatbik edilen biçimleri dışında içsel gizli manaları olduğu, bunu ise yalnızca sırra ermiş ender kişilerin (12 imamın veya dedelerin) anlayabildiği görüşüdür. Tarihte bu savla ortaya çıkmış bir islam fırkası mevcuttur. Alevilikte de bu görüşün etkileri görülmekte ve Allahın birliği, namaz, oruç hac zekat gibi islam şartlarını bu batıni felsefe ile yorumlamış ve ortaya bambaşka bir inanç ve dini ritüeller çıkarmışlardır. Bu batıni yaklaşımla “siz namazı inkar ettiniz, bu küfürdür” denildiğinde “hayır inkar etmiyoruz namaz/salat var elbette Allah’ın emri ama sizin bildiğiniz gibi değil o iş..” diyerek işin içinden sıyrılmışlardır. bu açıdan alevilikte batınilik kadar ibahilik (haramlar mübah) felsefesi de mevcuttur
Alevilik ritüelleri
12 imamı ve 14 masumu canından çok sevmek
Ya Hak Ya Muhammed Ya Ali diyerek üçleme yaparak ikrarda bulunmak
Cemevine gitmek, en az ayda bir ceme katılmak
Dedenin huzurunda divan durmak, darda durmak (sorgulanmak)
Semah dönmek veya izlemek, semah başlayınca dışarı çıkılmaz
Kadın erkek karışık birlikte bulunmak, kadınlar tesettür etmek zorunda değil
Semah esnasında bele kuşak bağlamalı ve ayak çıplak olmalıdır
Kerbela Hz Hüseyinin katlini anmak, matem tutmak, dövümek
12 imam orucu (matem orucu) tutmak, Hz Hüseyinin çektiği acı ve susuzluğu anımsamak
Aşure günü aşure dağıtmak
…
Cemevi
Yazılıyor
Alevi dedesi
Yazılıyor
Semah
Yazılıyor
12 imam orucu
Yazılıyor
Araştırma: İsa Erdoğan
Bir yorum
ALEVİLİĞİ AYRI BİR DİN OLARAK TANIYAN DEVLETLER
Alevilik, herhangi bir dinin alt kolu veya mezhep olarak değil, kendine özgü bağımsız bir inanç sistemi olarak çeşitli Avrupa ülkelerinde resmen tanınmıştır. Bu ülkelerdeki cemevleri yasal statü kazanmış, eğitim ve kamu hizmetlerinde Alevi kimliği resmi olarak güvence altına alınmıştır. [1, 2, 3, 4]
Aleviliğin bağımsız bir inanç veya kamu tüzel kişiliği olarak tanındığı başlıca ülkeler şunlardır:
* Avusturya: 2022 yılında verilen nihai hukuki kararla, Alevilik bağımsız bir inanç sistemi olarak resmen tanınmıştır. Avusturya’da resmi evraklardaki inanç hanesine “Alevi” yazılabilmekte ve okullarda müfredata uygun seçmeli Alevilik dersleri verilmektedir. [1, 2, 4]
* Almanya: Ülke genelinde “Kamu Tüzel Kişilik” statüsünü elde eden Aleviler (başta [Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu](https://aabfhistory.com/temel-sayfa/aabf-tarihi.html)), kiliselerle eşit anayasal haklara sahip olmuştur. Kuzey Ren-Vestfalya ve Berlin gibi eyaletlerde bu statü yerel parlamentolarca onaylanmıştır. [3, 5, 6, 7]
* İsviçre: Basel Kantonu’nda 2012 yılında alınan anayasal bir kararla, Aleviler resmen bir inanç grubu ve toplumu olarak kabul edilmiştir. [8, 9]
* Birleşik Krallık (İngiltere ve Galler): Alevilik, Birleşik Krallık Vakıflar Kurulu tarafından bağımsız bir inanç olarak tescillenmiş ve parlamentoda Alevi sekretaryası kurulmuştur. [10]
* Danimarka: Alevilik, kendine özgü bir inanç olarak devlet tarafından 2007 yılında resmen kabul edilmiştir. [11]
Avrupa’da Aleviliğin yasal statüsü ve bu ülkelerdeki hukuki kazanımların (cemevlerinin statüsü, kamu bütçesi ve okullardaki din dersleri) hangi boyutlarıyla ilgilendiğinizi belirtirseniz, o ülkeye dair detayları sizinle paylaşabilirim.
[1] [https://www.gazeteduvar.com.tr](https://www.gazeteduvar.com.tr/avusturyadan-resmi-tanima-alevilik-kendine-ozgu-bir-inanc-haber-1560653)
[2] [https://www.indyturk.com](https://www.indyturk.com/node/708006/ai%CC%87hm-alevilik-i%CC%87slamiyetten-ayr%C4%B1-bir-inan%C3%A7t%C4%B1r)
[3] [https://www.gazeteduvar.com.tr](https://www.gazeteduvar.com.tr/dunyada-bir-ilk-alevilik-almanyada-kurumsal-statu-kazandi-haber-1506866)
[4] [https://www.aleviten.at](https://www.aleviten.at/wp-content/uploads/2023/09/ALEVI-Dergi.pdf)
[5] [https://alevi-portal.net](https://alevi-portal.net/almanyada-bir-ilk-almanya-alevi-birlikleri-federasyonu-bir-eyalette-kamu-tuzel-kisiligi-hakki-kazandi/)
[6] [https://www.birgun.net](https://www.birgun.net/haber/almanya-da-alevilere-tuzel-kisilik-statusu-326140)
[7] [https://www.hurriyet.com.tr](https://www.hurriyet.com.tr/avrupa/berlin-alevli-toplumuna-kamu-tuzel-kisilik-hakki-verildi-42190528)
[8] [https://www.evrensel.net](https://www.evrensel.net/haber/39256/aleviler-isvicrede-resmen-tanindi)
[9] [https://www.milliyet.com.tr](https://www.milliyet.com.tr/dunya/aleviler-resmen-tanindi-1614634)
[10] [https://www.indyturk.com](https://www.indyturk.com/node/301666/haber/birle%C5%9Fik-krall%C4%B1k-da-alevili%C4%9Fi-ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1z-bir-inan%C3%A7-olarak-tan%C4%B1maya-haz%C4%B1rlan%C4%B1yor)
[11] [https://kanadaalevi.com](https://kanadaalevi.com/turaneser6/)
HANGİ YILLARDA TANIDILAR
Bahsedilen ülkelerin her biri, kendi anayasal süreçleri ve hukuki yapıları doğrultusunda Aleviliği farklı yıllarda ve kademeli olarak resmen tanımışlardır. Devletlerin Alevi kimliğini, inancını ve kurumlarını yasal statüye kavuşturduğu kesin tarihler şu şekildedir:
## Avusturya
* 2010 – 2013 (İslam Yasası Kapsamı): Avusturya, 2010 yılında Aleviliği ilk olarak “İslam inanç toplumu” çatısı altında bir cemaat olarak kabul etti. 2013’te bu statü resmileşti ve okullarda din dersleri verilmeye başlandı. [1, 2]
* 2022 (Kendine Özgü Bağımsız İnanç): Avusturya Alevi Birlikleri Federasyonu’nun (AABF) yürüttüğü uzun hukuki mücadele sonucunda, Nisan-Mayıs 2022’de mahkeme ve hükümet kararıyla Alevilik, İslam din yasasından tamamen bağımsız, kendine özgü (sui generis) bağımsız bir inanç sistemi olarak dünyada ilk kez en üst düzeyde tescil edildi. [3, 4]
## Almanya
Almanya’da inanç gruplarının tanınması eyaletlerin yetkisindedir. Hak eşitliği anlaşmaları ve kamu tüzel kişiliği süreci yıllara yayılarak gerçekleşmiştir:
* 2002: Berlin eyaletinde ilk kez okullarda resmi Alevilik inanç dersleri verilmeye başlandı. [5]
* 2012 – 2014 (Hak Eşitliği Anlaşmaları): Hamburg (2012), Aşağı Saksonya (2013) ve Bremen (2014) eyalet hükümetleri ile Alevilerin çatı örgütü (AABF) arasında kiliselerle eşit haklar sağlayan “Devlet Sözleşmeleri” imzalandı. [5, 6]
* 2020 (En Üst Düzey Tanınma): 10 Aralık 2020 tarihinde, Almanya’nın en yoğun nüfuslu eyaleti olan Kuzey Ren-Vestfalya Parlamentosu, oy birliğiyle Aleviliği bağımsız bir inanç grubu olarak tanıdı ve Almanya Alevi Birlikleri Federasyonu’na (AABF) Hristiyan kiliseleriyle aynı haklara sahip “Kamu Tüzel Kişilik” (Körperschaft des öffentlichen Rechts) statüsünü verdi. [7, 8]
## Birleşik Krallık (İngiltere ve Galler)
* Ekim 2015: Birleşik Krallık Vakıflar Kurulu (Charity Commission), Britanya Alevi Federasyonu’nun başvurusunu onaylayarak Aleviliği kendine özgü bağımsız bir din ve inanç, cemevlerini ise resmi ibadethane olarak kabul etti. Bu kararın ardından parlamentoda Alevi Sekretaryası kurulmuş ve okullarda Alevilik müfredata dahil edilmiştir. [9, 10]
## İsviçre
* 17 Ekim 2012: Basel Kantonu Parlamentosu, kanton anayasasının 133. maddesine dayanarak Aleviliği resmen bir “İnanç Topluluğu” olarak tanıdı. Bu kararla Aleviler, İsviçre’de Hristiyan ve Yahudi toplulukları dışında kanton düzeyinde resmiyet kazanan ilk dini cemaat oldu. [11, 12, 13, 14]
## Danimarka
* 2007: Danimarka Hükümeti (Kilise ve Kültür Bakanlığı), Aleviliği İslam’dan bağımsız, kendine özgü kuralları ve ritüelleri olan resmi bir inanç toplumu olarak onayladı.
Bu ülkelerdeki resmi tanınma süreçlerinin arkasındaki hukuki mücadeleler, okul müfredatlarına giren Alevilik derslerinin içeriği veya Türkiye’deki cemevlerinin hukuki statüsü ile karşılaştırması hakkında detaylı bilgi edinmek ister misiniz?
[1] [https://www.cumhuriyet.com.tr](https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/avusturyada-alevilik-artik-resmi-inanc-70779)
[2] [https://www.sabah.com.tr](https://www.sabah.com.tr/dunya/avusturya-aleviligi-resmen-tanidi-2379609)
[3] [https://medyascope.tv](https://medyascope.tv/2022/04/22/dunyada-bir-ilk-avusturyada-alevilik-inanci-resmi-olarak-tanindi/)
[4] [https://www.gelincanlar.com](https://www.gelincanlar.com/aabfnin-13-yillik-mucadelesi-sonuc-verdi-avusturya-devleti-aleviligi-tanidi/)
[5] [https://www.hurriyet.com.tr](https://www.hurriyet.com.tr/gundem/alevilik-inanci-almanyada-resmi-din-olarak-kabul-ediliyor-26318167)
[6] [https://www.voaturkce.com](https://www.voaturkce.com/a/kuzey-ren-vestfalya-eyaleti-aleviligi-dini-inanc-grubu-olarak-tanidi/5694296.html)
[7] [https://www.indyturk.com](https://www.indyturk.com/node/284191/almanyada-bir-eyalet-alevili%C4%9Fi-%C3%BCst-seviyede-tan%C4%B1yarak-aabfyi-kamu-kurumu-olarak-kabul)
[8] [https://www.alevihaber.com](https://www.alevihaber.com/alevilik-almanyanin-en-yogun-eyletinde-resmen-taniniyor-45070h.htm)
[9] [https://www.voaturkce.com](https://www.voaturkce.com/a/ingilterede-alevilik-resmen-tanindi/2995679.html)
[10] [https://www.alevihaberagi.com](https://www.alevihaberagi.com/17907-ingilterede-nufus-sayiminda-alevi-secenegi.html)
[11] [https://kanadaalevi.com](https://kanadaalevi.com/turkiyede-asimilasyon-isvicrede-tanima/)
[12] [https://www.evrensel.net](https://www.evrensel.net/haber/39256/aleviler-isvicrede-resmen-tanindi)
[13] [https://www.haberpodium.ch](https://www.haberpodium.ch/isvicrede-islamin-gelecegi/)
[14] [https://www.bursadabugun.com](https://www.bursadabugun.com/haber/isvicre-alevileri-tanidi-122097.html)
ALEVİLİĞİ islamdan farklı bağımsız bir İNANÇ kabul eden bu devletlere göre alevinin islam inancından farklı olan İNANÇ SİSTEMİ nedir ?
Avrupa devletlerinin (özellikle Avusturya, Almanya ve Birleşik Krallık) resmi kurumları, mahkemeleri ve dini kurulları (örn. Britanya Vakıflar Kurulu) Aleviliği “bağımsız bir inanç” olarak tanımlarken ilahiyat tartışmalarına girmezler. Devletler, sosyolojik gerçeklik, ibadet pratikleri ve kurumsal farklılıkları esas alır. [1, 2]
Bu devletlerin hukuki gerekçelerinde ve Alevi kurumlarının başvurularında öne çıkan, geleneksel İslam inancından (Sünni ve Şii/Caferi) farklılaşan temel unsurlar şunlardır:
## 1. İbadet Mekanı ve Şekli
* Cemevi ve Cem Ritüeli: Ana akım İslam inancının resmi ibadet yeri cami, temel ibadeti ise namazdır. Avrupa devletleri, Alevilerin camiye gitmediğini, kendilerine özgü ritüelleri olan Cem ibadetini gerçekleştirdiğini ve ibadethanelerinin Cemevi olduğunu yasal olarak tescillemiştir. [3, 4]
* Kadın-Erkek Eşitliği: Geleneksel İslam ibadetlerinde (namaz, hac) kadın ve erkeklerin fiziki alanları net çizgilerle ayrılırken; Cem ibadetinde kadın ve erkekler yan yana, “can” olarak bir arada bulunur. Bu durum, Avrupa hukukunda Aleviliğin “toplumsal cinsiyet eşitliği” kriterlerine uygun, özgün bir yapısı olduğunun kanıtı olarak değerlendirilmiştir. [5]
## 2. İslam’ın Şartları ve Temel Sorumluluklar
Avrupa mahkemeleri ve kurulları, Alevilerin İslam’ın fıkhi ve şekli şartlarını (Şeriat kurallarını) yerine getirmemesini en büyük yapısal fark olarak görür: [2]
* Oruç: Ramazan ayında 30 gün oruç tutmak yerine, Muharrem ayında yas-ı matem orucu tutulması ve Hızır orucunun esas alınması.
* Hac ve Zekat: Mekke’ye giderek Kabe’yi tavaf etmek yerine “insanın gönlünü Kabe görmek” felsefesi; kurumsallaşmış zekat yerine toplumsal dayanışma, rızalık ve “lokma” paylaşımı. [4]
## 3. Teolojik ve Felsefi Farklar (Batınilik)
* Batıni Yorum: İslamiyet’in kutsal metinlerinin şekli ve zahiri (görünen) kurallarla değil, tasavvufi ve batıni (içsel/özsel) bir felsefeyle yorumlanması. [6, 7]
* Vahdet-i Vücud (Varlık Birliği): Tanrı’yı gökyüzünde cezalandırıcı bir güç olarak değil, insanın ve doğanın içinde (Enel-Hakk felsefesiyle) görmek. İnsan, evrenin merkezinde ve kutsal bir varlık olarak kabul edilir. [6, 8]
* Korku Yerine Sevgi: Ana akım İslam’da öne çıkan cehennem korkusu ve cennet ödülü odaklı inanç yapısı yerine; Alevilikte “İnsan-ı Kamil” (olgun insan) olma ve toplumsal barışı/sevgiyi esas alma ilkesi. [8]
## 4. Kültürel ve Senkretik (Bağdaştırmacı) Kökenler
* Avrupa devletlerinin hazırlattığı bilirkişi raporlarında, Aleviliğin sadece İslam içi bir yorum olmadığı; İslamiyet ile temas etmeden önceki Orta Asya şamanizmi, eski Anadolu medeniyetleri felsefesi (Zerdüştlük, Doğu Hristiyan mistisizmi vb.) ve felsefi öğretilerin harmanlanmasıyla oluşmuş senkretik (bağdaştırmacı) kendine özgü bir inanç olduğu vurgulanmıştır. [2, 4, 9]
Özetle; Avrupa devletleri bu kararları alırken “Aleviler Müslüman mıdır, değil midir?” tartışması yürütmemiştir. Devletlerin hukuki bakışı şudur: Bir inanç grubunun ibadethanesi, ibadet şekli, kutsal günleri, ahlak felsefesi ve toplumsal yapısı hakim dinin (Sünni/Şii İslam) kurallarıyla uyuşmuyorsa, o grup azınlık veya mezhep olarak değil, “kendine özgü (sui generis) bağımsız bir inanç toplumu” olarak yasal güvenceye alınmalıdır. [2, 3, 10]
Avrupa mahkemelerinin bu tanıma kararlarını verirken dayandığı uluslararası insan hakları sözleşmelerini (örneğin AİHM’in 9. maddesi) veya bu kararların Türkiye’deki Alevi toplumunda yarattığı teolojik tartışmaları (İslam içi / İslam dışı tartışması) daha detaylı incelemek ister misiniz? [2, 7, 10, 11]
[1] [https://sociology.bogazici.edu.tr](https://sociology.bogazici.edu.tr/defining-alevism-state-and-alevi-recognition-europe)
[2] [https://kurdarastirmalari.com](https://kurdarastirmalari.com/uploads/3_dosya/hayal_hanioglu1.pdf)
[3] [https://medyascope.tv](https://medyascope.tv/2022/04/22/dunyada-bir-ilk-avusturyada-alevilik-inanci-resmi-olarak-tanindi/)
[4] [https://minorityrights.org](https://minorityrights.org/communities/alevis/)
[5] [https://www.iemed.org](https://www.iemed.org/publication/religion-in-laic-turkey-the-case-of-alevis/)
[6] [https://en.wikipedia.org](https://en.wikipedia.org/wiki/Alevism)
[7] [https://t24.com.tr](https://t24.com.tr/gundem/avustralya-hukumetinin-aleviligi-bagimsiz-inanc-sistemi-kabul-etmesine-tepki-hakk-muhammed-ali-yolunda-islam-in-yorumudur,1031223)
[8] [https://www.ecoi.net](https://www.ecoi.net/en/document/2071666.html)
[9] [https://www.odatv.com](https://www.odatv.com/guncel/aihm-karari-turkiyeye-yeni-gundem-yaratti-alevilik-ayri-bir-inanctir-120033735)
[10] [https://www.yenicaggazetesi.com](https://www.yenicaggazetesi.com/aihmden-alevilik-karari-islamdan-ayri-bir-inanc-olarak-tanimlandi-775894h.htm)
[11] [https://www.indyturk.com](https://www.indyturk.com/node/708006/ai%CC%87hm-alevilik-i%CC%87slamiyetten-ayr%C4%B1-bir-inan%C3%A7t%C4%B1r)