Allah’ın yüce Adıyla 

Türkiye müminlerinin emiri “Sen başımızda ol yeter” tebcilinin muhatabı o zat irticalen yaptığı bir konuşmada “İslamiyet’in güncellenmesi gerektiğinden” bahs etmiş, ve anlayışı kıt bazıları bu sözünden onu vurmak, gözden düşürmek hevesine kapılmışlardır.

Doğrusu, bir müminin ettiği lafı müminler mümkün mertebe hüsnü zanla tevil ederek onu istikamet dairesi içinde tutmaya çalışmalıdır. Doğru yol budur. Bu yazı bu maksada mebnidir

Güncelleme..

yani bugüne uyarlama. Kadim İslam literatüründe karşılığı olmayan bu yeni kelime bazı dînî ahkâmın zaman ve zemine göre yenilenmesi “ictihad” “Tecdid” veya “Teysir” şeklinde anlaşılabilir.

Osmanlı imparatorluğu’nun son devrinde Osmanlı alimlerinin çıkardığı “mecelle-i ahkam-ı adliye” isimli şaheser’de “Ezmanın tegayyuru ile ahkamın tegayyuru inkar olunamaz” denilerek zamana göre dini hükümlerin değişebileceğine vurgu yapılmıştır. 

Sayın cumhurbaşkanı güncelleme derken bunu kastetmiştir diyerek meseleyi burada noktalayabiliriz. Konuya ilgi duyanlar için şöyle devam edelim

Dinde tecdid/teysir tarihi Vahyin İnişine kadar uzanır. Kuran aslında Tevrat Zebur ve İncilin güncellenmesidir. Kuran içinde de Allah bazı ayetleri ‘nesh’ edip yerine başkasını indirerek ilk güncelleme işini bizzat kendisi yapmıştır. Mesela namazlar 2 rekat farz iken 4 rekat olmaya güncellenmiştir. İçki domuz eti serbest olmaktan haram olmaya güncellenmiştir. Zekat 1/4 den 1/40 olmuştur 

Her asırda yeniden yazılan Kuran Tefsirleri İslamı günün anlayış ve idrakine sunmak için olup bir nevi güncellemedir.

Her asrın başında gelen mücedditler dine karşmış bidatları ayıklamak ve unutulmuş sünnetleri ihya etmek suretiyle Din-i İslamı asli hüviyetine kavuşturarak söz gelimi güncelleme yaparlar. Burada müceddidin vazifesi Asr-ı saadette olanı aynen buraya aktarmak değil, O asırda olanı bugünün şartlarına uyarlamak, bugün yaşanabilir bir şekle dönüştürmektir.

Keza Müctehit alimler yeni çıkan meselelerin hükümlerini yani güncel fetvaları vererek İslam Fıkhını güncellemektedir.

Güncelleme Nerede Câri Olur

Bir anlamıyla dinî hükümleri yenileme demek olan güncelleme yalnız ictihada imkan tanınan hususlardadır. Hakkında Nass (Kesin Delil) olan hükümlerde ise ne ictihad ne güncelleme/yenileme olamaz. Keza taabbudi hükümler, illeti belirsiz hükümler de yenilenme, güncelleme kabul etmez. Burası bizlerin reformistlerden ayrıldığımız noktadır. Reformistler İslam’a yen bir form vermek isterken nass ictihad ayırımı gözetmezler. Onlara göre din ile ilgili herşey yenilenebilir! Asla!

Doğrusu ise güncelleme (güncel ictihad) var olanın tatbik imkanı kalmadığında, Dinin aslını bozmadan, asl’a en yakın bir biçimde olmalıdır.

Yukarıda tanımlandığı şekliyle güncelleme denebilecek bazı örnekler:

Güncelleme 1

Dağınık müteferrik vaziyette duran Kuran-ı Hakîm Hz Ebubekir ra döneminde toplanmış, kitap haline güncellenmiştir. Bu mushafin güncellenmesidir.

Güncelleme 2

Tek Nüsha olan El’Umm adındaki Mushaf Hz Osman tarafından 5 nüsha yapılıp 5 merkeze gönderilmiş, Sahabelerin elinde olan diğer tüm nüshalar toplatılarak imha edilmiştir. Bu Kuran kıraatinin güncellenmesidir.

Güncelleme 3

Sahabe döneminde hareke ve noktası olmayan KURAN bir asır sonra Haccac emriyle nokta ve harekeli olmaya güncellenmiştir. Bu Kuran imlasının güncellenmesidir.

Güncelleme 4

Dam üstünde okunan Ezan-ı Muhammedi’den Minareye, oradan da hoparlörle okunan Ezan’a güncelleme yapılmıştır

Güncelleme 5

1400 sene önceleri dini eğitim, Cami Sofası, Mescid köşelerinde yapılırken eğitim-öğretim için ihtişamlı Medreseler, Külliyeler yapmak şeklinde güncellenmiştir

Güncelleme 6

Allah Rasulü s.a.s 1400 sene önce ekseriyetle îzar ve ridâ (peştemal ve şal) giymiştir. Osmanlı bu kıyafeti Şalvar Cübbe şeklinde güncellemiştir

Güncelleme 7

Hak-batıl, Helal-Haram hükümleri Kuranın ve Hadisin mazmûnu içinde tespit edilip uygulanırken bunlar için müstakil Fıkıh ve Akaid kitapları yazmaya güncellenmiştir. Bu, amelî ve itikâdi merciin güncellenmesidir.

Güncelleme 8

Allah Rasulünün “gidin teravihi evinizde kılın” emriyle evlerde nünferit kılınan Teravih Namazı Hz Ömer Hilafetinde Camide cemaat halinde kılınmaya güncellenmiştir.

Hz Ömer ra Rasulullahın o emrinin gizli bir sebebe -farz olma endişesine- bağlı olduğunu tespit etmiş, kendi döneminde Vahiy kesilmiş olmakla o endişenin kalmadığı gerçeğiyle “evlerde kılın” hükmü peygamberîyi “şimdi camide kılın” şeklinde güncellemiştir.

Güncelleme 9

“Ve cihad için atlar bağlayın..” ayetinde At ile anlaşılan savaş vasıtası şimdilerde: Zırhlı cip, Zırhlı Kamyon, Cemse, Tank, Savaş Uçağı, Helikopter, İHA, Siha, Denizaltı.. Şeklinde güncellenmiştir

Güncelleme 10

Beyt-ül Mâl’den zekât alan müşrikler Hz Ömere gelince Hz Ömer ellerindeki vesikayı yırtmış “artık islamın size ihtiyacı yok” diyerek ilgili ayete güncel bir anlam yüklemiştir.

Ilgili ayet:

Zekatlar; Allah’tan bir farz olarak yoksullara, düşkünlere, onu toplayan memurlara, kalbleri Müslümanlığa ısındırılacaklara verilir; kölelerin, borçluların, Allah yolunda olanların ve yolda kalanların uğrunda sarfedilir. Allah bilendir, hakimdir. [Tövbe: 60]

Bu ayetin hükmü gereğince Peygamber Efendimiz ve Hazreti Ebubekir döneminde, Müslüman olmadıkları halde müşrikler içerisinde mevki ve konum sahibi olan bazı kişilere de zekat veriliyordu. Bunlar Hazreti Ömer döneminde yine zekat almak için ellerinde vesika ile gelince Hz Ömer ellerinden o vesikayı almış ve yırtmıştır ve “artık İslam’ın size ihtiyacı yok” diyerek mezkur Ayet’in “eğer ihtiyaç varsa” gizli şartına bağlı olduğunu yüksek deha ve ilmî derinliği ile beyan etmiştir.

Güncelleme şurada: Kuran ayetine dayalı bir uygulama zaman zemin şartına bağlanarak yürürlükten kaldırılmış, Kuran hükmünde/tefsirinde bir nevi güncelleme yapılmıştır. Allahü Alem.

Hanefi mezhebinde İmamı Azam’ın RA verdiği fetvaların üçte ikisinde imameyn ihtilaf etmiş ve bir nevi mezhebi kendi zamanlarında güncellemişlerdir. Rahmetullahi aleyhim

İmamı Şafii ra ise bir zaman gelmiş “bundan önceki bütün sözlerimi terk edin unutun yeni mezhebimi ortaya koyuyorum” diyerek Şafii mezhebi içerisinde “mezheb-i kadim mezhebi cedit” olgusunu oluşturarak bir nevi güncelleme yapmıştır..

Ve hakeza

Isa erdoğan

18.03.2018 G.o.p