Mezheb dinde tutulan yol, dinî konularda muctehit alimin görüşü demektir.

Imamı Şatibînin ra ifade ettiği ve Ibni Abidîn ra gibi bir çok alimin dillendirip adeta kaideleştirdiği söz budur: “Avama gelince, avamın mezhebi yoktur onun mezhebi müftînin mezhebidir”

Açıklama:

Dini hükümleri tespit edip amel etme konusunda insanlar genel anlamda 3 sınıfta mutalaa edilir:

_Alim Müctehid
_Cahil Mukallit
_(ikisinin arasında) Ehli ilim

Birinci tabaka:

Müctehid, Kitap Sünnet icma ve kıyastan dini hükümleri bir usül çerçevesinde çıkarmaya yeterli ilim ve kudreti olan alimdir. Ve muctehid ancak kendi reyine/mezhebine tabi olmak zorundadır. Mezhebini bırakıp başkasının görüşüne uyması caiz değildir.

Ikinci tabaka:

Ilmî kudreti ictihat derecesinde olmasa da muctehit alimin fıkhını öğrenen ve usulünü bilen ve delillerini kavrayan ilim ehli de intibah ettiği müctehidin mezhebî sınırları içinde hareket etmek zorundadır. Vereceği fetvayı ancak mezheb alimlerinin fetvalarından vermelidir

Cahil mukallide gelince..

Ictihada gücü yetmediği gibi müctehidin ictihadını hangi yolla yaptığını, delillerini menhecini de idrak edemez. Mutenakiz fetvalar içinden hangisini seçeceğini de bilemez.. Fıkıh kitaplarını asıllarından okuyamaz.. Bu durumda son çare güvendiği bir hocanın fetvasını alıp uygulayacaktır. Hocası (müfti) bunu nereden nasıl söylemiş isabetli mi hatalı mi değerlendirmesi yapamayacaktır.

Demek ki avamın mezhebi; ilmî görüşü yoktur, onun dinde tutacağı yolu ancak müftünün, fetva aldığı hocanın yoludur.

isa erdoğan