Ney dinlemek üflemek caiz mi? Mevlana Celalettin Rumi ney dinlemiş çalmış mı?

Cevap: Bir şeyin İslamda helal mı haram mı olduğu Fıkıh ilmiyle bilinir. Fıkıh, konuyla alakalı bütün dini delilleri; Ayet Hadis Sahabe sözlerini inceleyip sonuca varmaktır. Fıkıh alimleri def dışında hiç bir çalgı ve müzik aletlinin caiz olmadığını beyan ettiler ve aşağıdaki hadisleri delil gösterdiler:

Abdullah ibn Ömerin ra kölesi Nafi anlatıyor “Bir gün Hz Ömerin oğlu Abdullah ra yolda giderken bir çoban kavalı sesi duyunca elleri ile kulaklarını tıkadı ve bineğini yoldan aykırı sürdü.. Bana da soruyordu “ses geliyor mu ?” Ben evet dedikçe öyle yapmaya devam etti. “Artık ses gelmiyor” deyince ellerini indirdi ve bineğini tekrar yola sürdü ve dedi ki “Rasulullah aleyhisselam bir defasında çoban kavalı sesi duymuş ve böyle yapmıştı” [Müsned, Ahmed b. Hambel; Sahih]

Zurna ve diğer üflemeli çalgılar ve telli zilli ve çubukla vurmalı çalgılar.. tamamı dinen nehyedilmiş, günah olduğu belirtilmiştir. Düğün dernekte kullanılacak zilsiz def hariç müzik aletleri Muhammed aleyhisselamın Şeriatında yasaktır. Kişinin maneviyatını bozar, kalbinde maraz yapar. Bu sebeple Allah Rasulu sas bırakın isteyerek dinlemeyi, sesin kulağından içeri girmesine dahi razı olmamış ve parmağı ile kulaklarını tıkamıştır. Ancak Sahabeye de kulağını tıka emri vermediğinden anlaşıldı ki kişi istemeyerek müzik sesi işitirse bu ona günah olmaz. Ancak ondan haz almak için kulak kabartması böyle değildir.

Mevlana Celaleddinin ney dinlediği ise sabit değildir. Şöyle anlatılır: Mevlana ilahi aşkın galebesinden ayağa kalkıp devran (sema) edince bazı olur ayakları dahi yerden kesilirmiş. Muridlerine tembih etmiş: böyle durumlarda neye üfleyin ki ayağım yere bassın. Yani müzik sesiyle maneviyat dağılsın ki o durum benden kaybolsun.” Bu anlatıma göre ney üflemek maneviyat, ilahi haz elde etmek için değil aksine manevi hali gidermek içindir ki, bu açıklama islamın ruhuna daha uygundur, Yukarıdaki hadisi şeriflerle bağdaşmaktadır

Mesnevinin ilk mısraları neyden bahsedince muhtemelen onun ney çalıp ney dinlediği zannedilmiş ve ilerleyen zamanlarda tarikat istikametten çıkıp müzik dans raks gösterisine dönmüş..!

__________

عن نافع مولى ابن عمر: أن ابن عمر سمع صوت زمارة راع، فوضع أصبعيه في أذنيه، وعدل راحلته عن الطريق، وهو يقول: يا نافع، أتسمع؟ فأقول: نعم، فيمضي، حتى قلت: لا، فوضع يديه، وأعاد راحلته إلى الطريق، وقال: رأيت رسول الله -صلي الله عليه وسلم- وسمع صوت زمارة راع فصنع مثل هذا

[مسند احمد بن حمبل]